Thăng Long Kinh Kì - Kẻ Chợ - Thời Lê Trịnh

Bộ sách bắt đầu từ việc đô thị Thăng Long được hình thành với nhiều khu chức năng khác nhau. Khu phố buôn bán, khu của tầng lớp sĩ phu, khu hành chính và cả các phủ đệ không tách biệt hẳn mà thường xen kẽ, có nơi còn gắn chặt với nhau. Phủ chúa nằm gần làng nghề và phường thợ, còn khu sĩ phu lại ở gần nơi buôn bán, tạo nên một bức tranh đô thị sống động và nhiều tầng lớp.

Từ cách bố trí không gian ấy, người dân dần quen gọi cả vùng đất và con người nơi đây bằng cái tên Kẻ Chợ. Cách gọi này không chỉ là thói quen ngôn ngữ mà còn phản ánh một đặc tính văn hóa được hình thành qua thời gian, biểu hiện trong cách sinh hoạt, buôn bán và ứng xử của người dân.

Sách cũng đặt vấn đề theo dòng lịch sử. Sang thời Tây Sơn và triều Nguyễn, nhiều thứ thay đổi, kể cả tên gọi hành chính mới của thành phố. Tuy vậy, cốt cách tiếp nhận và hòa hợp của người và đất Thăng Long – Hà Nội vẫn được giữ lại, và cái tên dân dã Kẻ Chợ vẫn tồn tại song song với tên chính thức.

Những phần sau của bộ sách đi sâu hơn vào các khía cạnh như đời sống xã hội, dân sinh, phong tục và hình ảnh phố phường. Qua đó, người đọc có thể thấy Kẻ Chợ được biểu hiện ra sao trong sinh hoạt hằng ngày và trong cấu trúc của một đô thị lâu đời. Sách cũng dẫn lại nhận xét của các giáo sĩ phương Tây thời kỳ đầu về vẻ đẹp và sự sầm uất của thành phố, giúp hình dung rõ hơn bối cảnh xưa.