Sử Ký Tư Mã Thiên

Sử ký là bộ sử đồ sộ của Tư Mã Thiên, bao quát lịch sử Trung Hoa từ những truyền thuyết xa xưa như thời Hoàng Đế cho đến đời Hán Vũ Đế. Phạm vi thời gian rộng và nội dung nhiều tầng khiến người đọc có thể tìm thấy nhiều giá trị khác nhau, từ kiến thức lịch sử, cách hành văn đến những suy ngẫm về con người và việc trị nước.

Tư Mã Thiên từng giữ chức Thái sử dưới triều Hán Vũ Đế. Sau một biến cố khiến ông phải chịu hình phạt đau đớn và tủi nhục, ông dồn toàn bộ tâm sức để hoàn thành công trình ghi chép lịch sử. Hoàn cảnh ấy góp phần làm nên giọng văn trầm lắng và sự kiên định của bộ sách.

Nhận xét về cách viết của Sử ký, sử gia Ban Cố cho rằng tác phẩm trình bày việc đời một cách rành mạch, lời văn giản dị nhưng không thô kệch. Người viết ghi chép sự việc đúng như đã xảy ra, không tô vẽ quá mức để ca ngợi, cũng không che giấu sai lầm của người trong cuộc.

Về bản dịch tiếng Việt, bản dịch năm 1944 của Nhượng Tống được xem là bản chuyển ngữ quốc ngữ có hệ thống đầu tiên, và có ảnh hưởng lớn đến các bản dịch về sau. Ấn bản được giới thiệu ở đây đã hiệu đính nhiều chỗ sai sót, bổ sung chú thích làm rõ nghĩa và nêu rõ các văn bản nguồn mà dịch giả đã dùng.

Ngoài ra, Lâm Tây Trọng, một học giả thời Thanh, từng bình giảng và chú thích một phần Sử ký trong cuốn Cổ văn tích nghĩa. Phần giới thiệu về hai tác giả trong sách giúp người đọc hiểu thêm bối cảnh ra đời và cách người xưa tiếp nhận bộ sử này.