Mặc Tử và Biệt Mặc - Nguyễn Hiến Lê (Tuyển Tập Bách Gia Tranh Minh)

Mặc Tử sống vài chục năm sau Khổng Tử, trên đất nước Lỗ. Ông xuất thân từ tầng lớp bình dân, và chính hoàn cảnh ấy định hình cách ông nghĩ và cách ông nói: dùng lối lập luận gần gũi, dễ hiểu với người thường, thay vì những lễ nghi phức tạp của giới quý tộc. Người đọc sẽ thấy hình ảnh một con người khác thường, từ họ tên đến lối sống.

Tư tưởng của Mặc Tử đặt trọng tâm vào lợi ích của người dân và sự yêu thương rộng khắp giữa người với người. Ông phản đối chiến tranh xâm lược và đứng về phía những người yếu thế. Học phái do ông lập ra được tổ chức chặt chẽ, có kỷ luật nghiêm, nên thu hút đông người theo, đến mức nhiều người coi đây gần như một đoàn thể có tính tôn giáo.

Sách trình bày không chỉ cuộc đời mà còn các phần chính trong hệ thống triết học của Mặc Tử, gồm quan niệm về thế giới, cách nhận thức và các học thuyết cụ thể của ông. Tác giả Nguyễn Hiến Lê tổng hợp tư liệu một cách có hệ thống, giúp người đọc nắm được mạch tư tưởng thay vì chỉ đọc rời rạc từng câu nói.

Ảnh hưởng của Mặc gia từng ngang với Nho gia trong hơn hai thế kỷ, nhưng sau đó dần lắng xuống và gần như chìm trong hàng nghìn năm. Đến đời Thanh, người ta mới bắt đầu tìm lại sách cũ để nghiên cứu Mặc học. Phần này cho thấy vì sao một nhân vật có ảnh hưởng lớn như vậy lại để lại ít ghi chép, và vì sao đời ông còn nhiều điều chưa rõ.

Cuốn sách phù hợp với người quan tâm đến lịch sử tư tưởng Trung Hoa, sinh viên triết học, hoặc bạn đọc muốn tìm hiểu một góc nhìn khác về nhân nghĩa và trách nhiệm xã hội trong lịch sử.